Иқтисодиёт бўйича Нобель мукофоти инсониятга нима берди?
Жорий йилги Иқтисодиёт фани бўйича Нобель мукофоти Стэнфорд университети профессори Роберт Холл ва Колумбия университети профессори Майкл Вудфордларга насиб этди. Улар инфляция кўтарилганда, инқирозлар юз берганда ёки ишсизлик ошганда ҳукуматлар ва марказий банклар қандай йўл тутиши кераклигига илмий ва амалий жавоб топишган.
Янгилик нимада?
Ўтган асрдаги эски иқтисодий моделлар кутилмаган шокларни (масалан, 1970 йиллардаги нефть инқирозини) олдиндан кўра олмас ва тушунтириб беролмас эди. Холл ва Вудфорд эса иқтисодиётни юқоридан туриб эмас, балки микродаражадан — оддий истеъмолчилар ва компанияларнинг кундалик ҳаракатлари ҳамда кутишларидан келиб чиқиб ҳисоблайдиган тизимни яратдилар. NobelPrize.org расмий веб-сайти
Оддий қилиб айтганда, эски иқтисодчилар фақат орқани кўрадиган кўзгуга қараб иш кўрган бўлса, бу олимлар йўлнинг олдиндаги бурилишини ва ҳайдовчиларнинг ваҳимасини олдиндан кўра оладиган янги «навигатор»ни кашф этишди.
Бу оддий инсон ҳаётига қандай таъсир қилади?
Иш ўринларини сақлайди: Инқироз пайтида компаниялар келажакдан қўрқиб пулини яшириб қўйиши оқибатида заводлар ёпилади ва оммавий ишсизлик юзага келади. Олимларнинг изланишлари эса Марказий банкларга одамларнинг қўрқуви ва ваҳимасини бартараф этиш йўлларини кўрсатиб бериб, минглаб иш ўринларини сақлаб қолишга хизмат қилади.
Нархлар ва жамғармаларни ҳимоя қилади: Бозорда ваҳима бошланганда нархлар кескин ошиб кетади. Ушбу тадқиқотга асосланган ҳолда марказий банклар фоиз ставкаларини ўз вақтида ўзгартиришни ўрганиб олдилар, бу эса пулнинг қадрсизланиб, аҳоли жамғармалари куйиб қолишининг олдини олади.
Мамлакатларни нималардан асрайди?
Кашфиёт давлатларни оғир молиявий инқирозлар ва чуқур қашшоқликка тушиб қолишдан ҳимоя қилувчи ишончли компас вазифасини бажариши таъкидланмоқда.
Зебо Намозова тайёрлади
Мақолага муносабат
МАВЗУГА ОИД ХАБАРЛАР
Иқтисод
