Биз нимани кўришимиз мумкин?

Тоза ҳавода Нептун ва Урандан ташқари барча олтита сайёрани очиқ кузатиш мумкин. Меркурийни топиш қийин боиси унинг кўриниши бир соатдан кам, у уфқда жуда паст жойлашган ва қуёшнинг ёрқин нурларида йўқолади. Нептун ва Уранни кўриш учун эса телескоп ёки дурбин керак бўлади.

Сайёраларни кузатишни олдиндан бошлаш мумкин. Сатурн ва Нептун (телескоп орқали кўринадиган) биринчи бўлиб соат 23:00 дан кейин кўтарилади ва ярим тундан кейин Уран (телескоп орқали кўринади), уфқ орқасидан Юпитер, Марс ва Ой пайдо бўлади.

Меркурий тонгда кўтарилади ва Уран узоқда жойлашган Орион устида порлаётган Марс ва Юпитер жуфтлигига қўшилади. Меркурий узоқ вақт давомида кўринмайди, шунинг учун уни топиш ва кўриш учун шошилиш керак: тез орада Қуёш Меркурий ёнида кўтарилади. Худди шу кечада сўнаётган ярим ой Марсдан ўтади ва эрталаб Юпитер Марсдан унчалик узоқ бўлмайди. Жануби-ғарбий горизонт яқинида (ўнгда) Нептунни (телескоп орқали) ва бироз узоқроқда ёрқин Сатурнни кўришингиз мумкин.

Сайёра паради нима ва бундай ҳодисалар қанчалик тез-тез содир бўлади?

Қуёш системасида бир нечта сайёралар Ер ва Қуёшга кўп миллион йилда бир марта тўлиқ мос келиши мумкин. Одатда, сайёралар паради деб аталадиган ҳодисада улар 20-30 даражалик масофа билан тўғри чизиққа яқинлашишади.

Сайёралар паради — бу оддий кўзга кўринадиган бир нечта сайёралар бир-бирига жуда яқин жойлашган ва осмоннинг тор (20-30 даража) қисмида кўринадиган (ёки улар Қуёшга яқин бўлса, кўринмайдиган) вазият.

Сайёраларнинг катта паради беш (ёки ундан ортиқ) сайёралар йиғилганда содир бўлади. Кичик сайёралар паради тўртта сайёра бирлашганда содир бўлади.

Сайёраларнинг кичик парадлари тахминан ҳар 20 йилда, катталари эса камроқ бўлади. Сайёраларнинг Қуёшга яқинлигига қараб кўринадиган ва кўринмас парадларни фарқлаш мумкин.

Кейинги катта сайёралар паради 2025 йил 28 февралда бўлиб ўтади. Сатурн, Меркурий, Нептун, Венера, Уран кечқурун осмонда тўпланади ва уларнинг ёнида (шарқда) ёрқин Юпитер ва Марс. Бу барча 7 сайёра Қуёшнинг бир томонида жойлашган ва осмонда бир вақтнинг ўзида кўринадиган (Сатурн, Меркурий ва Нептундан ташқари) энг яқин сана.

28 август куни эрталабки осмонда олтита сайёра ва Ой бир қаторга жойлашади — Меркурий, Марс, Юпитер, Уран, Нептун, Сатурн ва Ой. Уларнинг барчаси Қуёшнинг бир томонида тахминан 160 градуслик секторда бўлади.

Август ойи давомида Марс ва гигант сайёралар Юпитер, Уран, Нептун ва Сатурн ярим тундан то тонггача кузатилади. Меркурий уларга ой охирида қўшилади ва эрталаб соат 4 дан кейин осмонда пайдо бўлади. 28 августда уларга сўниб бораётган ярим ой Ой қўшилади (у Марсга яқин бўлади).

Шундай қилиб, 2024 йил август ойининг охирида эрталаб (25 августдан 31 августгача) Венерадан ташқари барча сайёралар Ер осмонида Қуёшнинг бир томонида жойлашган ва бир вақтнинг ўзида кўринадиган шароит пайдо бўлади.

Гулруҳ ОДАШБОЕВА тайёрлади