Зарифа хоним 1923 йил 28 апрелда Нахчивон Мухтор Республикасининг Шарур туманидаги Шаҳтахти қишлоғида, таниқли жамоат ва давлат арбоби Азиз Алиев оиласида туғилган. Отасининг ҳаёт йўли – халқимизнинг атоқли фарзанди бўлган Азиз Алиевнинг фаолияти унинг учун ҳақиқий ҳаёт мактаби бўлган.

Зарифа хоним замонавий мустақил Озарбайжон давлатининг меъмори ва асосчиси, буюк шахс, умумхалқ етакчиси Ҳейдар Алиевнинг садоқатли умр йўлдоши, ишончли дўсти ва таянчи эди. Академик Зарифа Алиеванинг илмий изланишлари ва эришган ютуқлари Озарбайжон тиббиёт фанида алоҳида босқични ташкил этади. У Озарбайжон давлат тиббиёт университетини тамомлаб, кейинчалик Москвадаги шифокорлар малакасини ошириш институтида таҳсил олган. 1949 йилдан бошлаб Озарбайжон илмий-тадқиқот шифокорлар малакасини ошириш институтида илмий ходим сифатида фаолият юритиб, бутун умрини офталмологияга бағишлади.

1940–1950-йилларда Озарбайжонда кўз касалликлари, айниқса трахома кенг тарқалган эди. Одамларни бу балодан қутқариш, шунингдек бошқа долзарб муаммо – касбга боғлиқ кўз касалликларини чуқур ўрганиш, уларни самарали даволаш усулларини ишлаб чиқиш ва профилактика чораларини яратиш зарур эди. Шу тариқа, ҳаётнинг ўзи истеъдодли олиманинг илмий изланишлари йўналишини белгилаб берди ва у ўз илмий фаолиятининг дастлабки босқичини трахомани даволашга бағишлади. Зарифа хоним касаллик энг кўп тарқалган ҳудудларга бориб, ўчоқларни аниқлади, офталмологларга маърузалар ўқиди, аҳоли ўртасида тушунтириш ишлари олиб борди. Кўп ўтмай, Зарифа хоним трахоманинг дастлабки босқичларида синтомицин қўллашда муваффақиятли натижаларга эришди. Тадқиқотлари натижасида у 1959 йилда “Трахомани синтомицин билан бошқа даволаш усуллари билан биргаликда даволаш” мавзусида номзодлик диссертациясини муваффақиятли ҳимоя қилди. У таклиф этган даволаш усули республикада кенг қўлланилди ва трахомани касаллик сифатида бартараф этишда муҳим рол ўйнади. Олим-офталмолог сифатида Зарифа хоним долзарб муаммолар орасида глаукома ва кўзнинг яллиғланиш касалликларини диагностика қилиш ва даволашга алоҳида эътибор қаратди. У офталмологиянинг кам ўрганилган соҳаси – касбга боғлиқ кўз патологиясини чуқур тадқиқ этди. Бу муаммонинг долзарблиги нафақат кимё ва электрон саноатининг кенг ривожланиши, балки янги кимёвий бирикмаларнинг кўз органига таъсирини ўрганиш зарурати билан ҳам боғлиқ эди. Зарифа хоним бу соҳада илк тадқиқотчи бўлди. У дунёда биринчи бўлиб касбга боғлиқ кўз патологиясини ўрганишга бағишланган илмий-тадқиқот лабораториясини яратди ва жаҳон илм-фанида янги йўналиш – профессионал офталмологияга асос солди. Ушбу йўналишдаги дастлабки тадқиқотларини умумлаштириб, у “Озарбайжон кимё саноати ходимларида кўриш органининг ҳолати” мавзусида докторлик диссертациясини ёзди. 1977 йилда Зарифа хонимга тиббиёт фанлари доктори илмий даражаси берилди. Йирик саноат корхоналарида олиб борилган кенг кўламли илмий тадқиқотлар “Шина ишлаб чиқаришда кўзнинг касбий патологияси”, “Сурункали ёд интоксикациясида офталмология” ва “Ёд саноатида кўз касалликларининг профилактикаси” каби қимматли монографияларда ўз аксини топди. 1981 йилда кўз шикастланишларини ўрганиш ва олдини олиш соҳасидаги бир қатор оригинал кашфиётлари учун Зарифа Алиева СССР Тиббиёт фанлари академиясининг академик М.И. Авербах номидаги мукофотига сазовор бўлди. У собиқ СССРда бу мукофотни олган биринчи аёл олима эди.

1983 йилда Зарифа Алиева Озарбайжон Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланди.

У, шунингдек, бир қатор дарсликлар ва монографиялар муаллифи бўлиб, улар қаторига “Ўткир вирусли конъюнктивитлар”, “Кератитлар, кўз томир йўли, тўр парда, кўриш нерви ва катаракта касалликлари”, “Глаукома ва кўз гипертензияси”, “Кўриш органининг шикастланишлари”, “Кўз ёш йўлларининг физиологияси ва гистологияси”, “Қандли диабетда кўз касалликлари”, “Кўз микрохирургияси”, “Қорачиқ чегарасининг мослашув-ҳимоя функцияси” ва бошқалар киради. “Ҳаёт йўллари физиологияси”, “Ҳаёт йўлларини жарроҳлик йўли билан даволаш”, “Кўз ёш безларининг ҳимоя жарроҳлик усуллари” каби асарлари бугунги кунда ҳам ўз аҳамиятини сақлаб келмоқда. Зарифа хоним, шунингдек, иридодиагностика ва иридотерапия муаммолари билан ҳам шуғулланган ва бу соҳада икки монография яратган. Иридодиагностика бўйича дунёда илк китобларни айнан Зарифа Алиева ёзган. Тиббиётда ўзига хос услубга эга бўлган новатор олима 150 дан ортиқ илмий иш, 10 та монография, 12 та рационализаторлик таклифи ва дарсликлар муаллифидир. Зарифа Алиева очган йўл йилдан-йилга кенгайиб, унинг бой илмий мероси ва педагогик фаолияти кўплаб тадқиқотлар мавзусига айланмоқда. Бундан ташқари, академик Зарифа Алиева собиқ СССР Тинчликни ҳимоя қилиш қўмитаси аъзоси, Озарбайжон Тинчликни ҳимоя қилиш қўмитаси раисининг ўринбосари, Бутуниттифоқ “Билим” жамияти бошқаруви аъзоси, Бутуниттифоқ офталмологлар илмий жамияти президиуми аъзоси бўлган ҳамда “Фан арбоби” фахрий унвони билан тақдирланган.

Зарифа хоним кўплаб фахрий унвонлар, илмий даражалар ва мукофотларга эга бўлган. Уларнинг ҳар бири фахр манбаи бўлса-да, энг шарафлиси – Оналик унвонидир. Зарифа хоним – умуммиллий етакчи Ҳайдар Алиев сиёсий йўлини муносиб давом эттираётган Президент Илҳом Алиевнинг онасидир. Зарифа хоним Алиева бетакрор ва нурли ҳаёт кечирди. Бу нур унинг оиласига, атрофидаги инсонларга, кўриш қобилиятини йўқотган беморларга ҳам таралган эди. Бугун Зарифа хоним ҳақида сўз юритганда, ҳақиқий Озарбайжон аёлининг ёрқин сиймоси кўз олдимизда гавдаланади.